Περιεχόμενο μαθήματος

Στο πλαίσιο της ψηφιακής εποχής, τόσο η ιστορία όσο και η σύγχρονη τέχνη υφίστανται μεγάλες αλλαγές που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το παρελθόν ως αντικείμενο μελέτης αλλά και καλλιτεχνικής πράξης. Ολοένα και συχνότερα, ιστορία και τέχνη συμπλέκονται και αλληλοεπηρεάζονται στην πράξη, καθώς στα ψηφιακά συγκείμενα διαμορφώνονται νέες ακαδημαϊκές, popular και καλλιτεχνικές πρακτικές νοηματοδότησης του παρελθόντος (αφήγηση, αναπαράσταση, επιτέλεση). Το μάθημα θα επικεντρωθεί στις σχέσεις της ιστορίας με τη σύγχρονη τέχνη στο ψηφιακό περιβάλλον.

Μαθησιακοί στόχοι

Στόχοι μαθήματος

α/ να εισαγάγει τους φοιτητές στην προβληματική γύρω από την επιρροή της ψηφιακότητας στην Ιστορία και στην Τέχνη, ειδικά σε ό,τι αφορά την πρόσληψη, αναπαράσταση, αφήγηση και επιτέλεση του παρελθόντος, β/ να εξοικειώσει τους φοιτητές με τη βασική βιβλιογραφία, καθώς και γ/ να εμβαθύνει στα υπό εξέταση θέματα μέσα από την παρουσίαση και ανάλυση παραδειγμάτων ψηφιακής διαπραγμάτευσης του παρελθόντος στο πλαίσιο ιστορικών μελετών, καλλιτεχνικών έργων και εν γένει ψηφιακών προγραμμάτων ιστορικού και καλλιτεχνικού περιεχομένου.

Μέθοδοι διδασκαλίας

- Διάλεξη της διδάσκουσας με

• χρήση εποπτικού υλικού (έντυπου και ηλεκτρονικού),
• χρήση παρουσιάσεων powerpoint,
• χρήση προβολέα για προβολή βίντεο ή/και ηχητικών αρχείων,
• ανάλυση επιστημονικών κειμένων και της σχετικής βιβλιογραφίας (στην ελληνική και αγγλική γλώσσα),
• παρουσίαση και ανάλυση παραδειγμάτων DH projects, κ.ά.

- Ασκήσεις κατανόησης: σε κάθε μάθημα θα δίνεται επιστημονικό κείμενο το οποίο οι φοιτήτριες/τές θα πρέπει να διαβάσουν για το επόμενο μάθημα. Είναι πιθανό, αντί του κειμένου, να ανατίθεται η μελέτη κάποιου digital project. Επιπλέον, μία/ένας φοιτήτρια/τής (ή και ολιγομελής ομάδα, ανάλογα με τον αριθμό των συμμετεχόντων) θα αναλαμβάνει τη σύντομη προφορική παρουσίαση του υπό μελέτη υλικού.

- Επισκέψεις-διαλέξεις: κατά τη διάρκεια του εξαμήνου προβλέπεται είτε η διοργάνωση επισκέψεων σε αρχεία, μουσειακές εκθέσεις ή άλλους καλλιτεχνικούς χώρους που θα αποτελέσουν κατάλληλα παραδείγματα για την ενίσχυση και εμπέδωση των θεμάτων υπό εξέταση, είτε η οργάνωση διαλέξεων από ειδικούς επιστήμονες οι οποίοι θα συνεισφέρουν με τις γνώσεις τους σε επιμέρους θεματικές ενότητες του μαθήματος. Προφανώς, λόγω των νέων συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί με την πανδημία του κορωναϊού, υπάρχει πρόβλεψη προσαρμογής και αναθεώρησης αυτών των δράσεων με στόχο να πραγματοποιηθούν διαδικτυακά.

- Συγγραφή εργασίας: ανάθεση θέματος, οδηγίες, βιβλιογραφία, παρακολούθηση.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Η αξιολόγηση του μαθήματος θα γίνει με βάση τα εξής κριτήρια: α/ παρακολούθηση και προφορική συμμετοχή στο μάθημα, β/ σύντομες προφορικές ασκήσεις κατανόησης των υπό μελέτη επιστημονικών κειμένων ή και των υπό μελέτη digital projects (βλ. παραπάνω στο «Μέθοδοι Διδασκαλίας»), και γ/ τελικές γραπτές εργασίες και προφορική παρουσίασή τους στην τάξη.

Βιβλιογραφία

Βασική Βιβλιογραφία:

Bentkowska Kafel, Anna, Cashen, Trish, Gardiner, Hazel (eds.). Digital Art History. A subject in transition. Bristol: Intellect Books, 2005.

Cauvin, Thomas. Public History. New York: Routledge, 2016.

Cohen, Daniel J., & Roy Rosenzweig. Digital History: A Guide to Gathering, Preserving and Presenting the Past on the Web. Philadelphia, Pennsylvania: University of Pennsylvania Press, 2005.

Dixon, Steve. Digital Performance. A History of New Media in Theater, Dance, Performance Art, and Installation. Massachussets: MIT Press, 2015.

Gold, Matthew K. (Ed.). Debates in the Digital Humanities. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2012.

Gold, Matthew K. και Lauren F. Klein (Eds.). Debates in the Digital Humanities. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2016.

Greene, Rachel. Internet Art. London: Thames & Hudson, 2004.

Manovich, Lev. Η γλώσσα των νέων μέσων. Αθήνα: ΑΣΚΤ, 2016.

Parry, Ross (Ed.). Museums in a Digital Age. New York: Routledge, 2010.

Paul, Christiane. Digital Art. London: Thames & Hudson, 2003.

Rinehart, R. and Ippolito, J.. Re-collection: Art, New Media, and Social Memory. Massachussets: MIT Press, 2014.

Rosenzweig, Roy & DavidThelen. The Presence of the Past. Popular Usesof History in American Life. New York: Columbia University Press, 1998.

Rush, Michael. New Media in Art. London: Thames & Hudson, 2005.

Samuel, Raphael. Theatres of Memory: Past and Present in Contemporary Culture. London: Verso, 2012.

Simon, Nina. The Participatory Museum. Santa Cruz, California: MUSEUM 2.0, 2010.

Weller, Toni (Ed.). History in the Digital Age. Oxford: Routledge, 2013.

Βασιλείου, Κωνσταντίνος. Προς την Τεχνολογία της Τέχνης. Από τη μοντέρνα στη σύγχρονη τέχνη. Αθήνα: Πλέθρον, 2012

Κούρος, Πάνος, Καραμπά, Ελπίδα. Archive Public. Επιτελέσεις αρχείων στη δημόσια τέχνη. Τοπικές Παρεμβάσεις. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Πατρών και Εκδόσεις Κύβος, 2012.

Μπιλάλης, Μήτσος. Το παρελθόν στο δίκτυο. Εικόνα, τεχνολογία και ιστορική κουλτούρα στη σύγχρονη Ελλάδα (1994-2005). Αθήνα: Historein, ΕΚΤ/ΕΙΕ, 2015.

Πεντάζου Ιουλία. Ιστορία σε Έκθεση: Πρακτικές Ψηφιακού Σχεδιασμού. Αθήνα: εκδόσεις ΕΑΠ Α.Ε., 2019.

Σαντοριναίος, Μάνθος κ.ά.. Από τις σύνθετες Τέχνες στα υπερμέσα και τους νέους εικονικούς – δυνητικούς χώρους. Ένα εγχειρίδιο για τον καλλιτέχνη που ασχολείται με την ψηφιακή Τέχνη. Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα - Αποθετήριο «Κάλλιπος», 2016.

Προαπαιτούμενα

Γνώση της αγγλικής γλώσσας

Διδάσκοντες

Δέσποινα Βαλατσού, Δρ. Ιστορίας ΕΚΠΑ, Πανεπιστημιακή Υπότροφος ΑΣΚΤ ακάδ.έτη 2018-2019, 2019-2020, 2020-2021, 2021-2022, 2022-2023

Προτεινόμενα συγγράμματα

Προτεινόμενα Συγγράμματα (ΕΥΔΟΞΟΣ):

1. Κούρος, Πάνος & Καραμπά, Ελπίδα. Archive Public. Επιτελέσεις αρχείων στη δημόσια τέχνη. Τοπικές Παρεμβάσεις. Τμήμα Αρχιτεκτόνων Πανεπιστημίου Πατρών και Εκδόσεις Κύβος, 2012. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 22771071
2. Πεντάζου, Ιουλία. Ιστορία σε Έκθεση: Πρακτικές Ψηφιακού Σχεδιασμού. Αθήνα: εκδόσεις ΕΑΠ Α.Ε., 2019. Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 86183319

Περισσότερα

Τελικές Γραπτές Εργασίες

Οι τελικές γραπτές εργασίες θα περιλαμβάνουν την κριτική παρουσίαση ενός DH project. Οι φοιτήτριες/τές, σε συνεννόηση με τη διδάσκουσα, θα επιλέξουν ένα DH project από την προτεινόμενη λίστα που ακολουθεί παρακάτω.

Στην τελευταία ενότητα του μαθήματος, οι φοιτήτριες/τές θα παρουσιάσουν προφορικά στην τάξη τις εργασίες τους, τις οποίες θα πρέπει να καταθέσουν στη γραπτή μορφή τους στη διδάσκουσα μέχρι το τέλος της εξεταστικής περιόδου του εαρινού εξαμήνου.

Τα βασικά ερωτήματα που θα πρέπει να διερευνηθούν στις τελικές γραπτές εργασίες είναι τα εξής:

1. Ποιος είναι ο στόχος (ή οι στόχοι) του project;
2. Πως δημιουργήθηκε το project, ποια είναι η βασική ιδέα και ποιοι συμμετέχουν;
3. Με ποια μέθοδο και ποια εργαλεία επιτυγχάνεται ο σκοπός του project;
4. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα του project; Με άλλα λόγια, τι κάνει καλά και τι όχι; Σε τι πετυχαίνει και σε τι αποτυγχάνει;
5. Ποια θεωρητικά ζητήματα σχετικά με το παρελθόν ως πρώτη ύλη για την επιστήμη της ιστορίας ή την τέχνη στα σύγχρονα ψηφιακά περιβάλλοντα αναδεικνύονται από την παρουσίαση του project;

Η εργασία θα έχει έκταση περίπου 4.000 λέξεις συμπεριλαμβανομένης της βιβλιογραφίας και των υποσημειώσεων και θα πρέπει να διαρθρώνεται στις εξής ενότητες:

• Εισαγωγή
• Περιγραφή του DH Project
• Θεωρητικά Ζητήματα
• Επίλογος
• Βιβλιογραφία

Λίστα προτεινόμενων DH projects

παρελθόν – ιστορία (ιστορική μελέτη) – ψηφιακό περιβάλλον

Περπατώντας στη Δραπετσώνα του Μεσοπολέμου (ΕΙΕ)

http://synoikismoi.eie.gr/

Μνήμες από την Κατοχή στην Ελλάδα (Freie Universität Berlin)

https://www.occupation-memories.org/

Μεταπολίτευση 1974-1989 (ΑΣΚΙ)

www.metapolitefsi.com

Japan Disaster’s Archive (MetaLab)

https://jdarchive.org/en

Crowdsourcing COVID-19 History (University of Chicago)

https://www.uchicago.hk/events/our-covid-life-managing-and-impact/uchicago-crowdsourcing-of-history-covid-19/

COVID-19 memories (University of Luxembourg)

https://covidmemory.lu/

Survey of London. Histories of Whitechapel (UCL)

https://surveyoflondon.org/

παρελθόν – τέχνη (καλλιτεχνική πράξη) – ψηφιακό περιβάλλον

Corona in the city: A digital exhibition about Amsterdam in the age of corona (Amsterdam Museum)

https://www.coronaindestad.nl/en/

MOMUS Resilience Project. Η τέχνη απέναντι στον Covid-19

https://res.momus.gr/el/

Pockets Full of Memories (George Legrady)

https://www.mat.ucsb.edu/g.legrady/glWeb/Projects/pfom2/pfom2.html

Rethinking Guernica

https://guernica.museoreinasofia.es/en   

Rijksmuseum Applications

https://www.rijksmuseum.nl/en/whats-on/app

Rosetti Archive

http://www.rossettiarchive.org/

Eugene Delacroix, Digital Collection

https://sammlung.staedelmuseum.de/en/person/delacroix-eugene

Heroes on Loan

https://1821.digitalarchive.gr/exhibits/HeroesOnLoan